Dziedziczenie

W jakim terminie należy złożyć oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku?

Termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 6 miesięcy od chwili gdy spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Może to być dzień śmierci spadkodawcy lub np. dzień, w którym spadkobierca dowie się o odrzuceniu spadku przez inną osobę (i tym samym znajdzie się on w kręgu spadkobierców) lub dzień, w którym spadkobierca testamentowy poweźmie informację o treści testamentu.

Jaki jest skutek niezłożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w ustawowym terminie 6 miesięcy?

Brak złożenia oświadczenia w terminie 6 miesięcy skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza – w przypadku gdy spadkodawca zmarł po 18 października 2015 r. Przed tą datą brak oświadczenia był jednoznaczny z przyjęciem spadku wprost, za wyjątkiem osób nie mających pełnej zdolności do czynności prawnych (np. małoletnich), w przypadku których brak oświadczenia był jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jak odrzucić spadek w imieniu małoletniego?

Żeby odrzucić u notariusza spadek w imieniu małoletniego dziecka, rodzice (przedstawiciele ustawowi) muszą uzyskać zezwolenie właściwego sądu (wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania małoletniego) na złożenie takiego oświadczenia. Prawomocne postanowienie sądu notariusz załącza do składanego przez przedstawicieli ustawowych oświadczenia o odrzuceniu spadku imieniem małoletniego.

Jakie skutki prawne wywołuje akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony u notariusza?

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Kiedy notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia?

Notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia jeżeli:

• spadek został otwarty po 30 czerwca 1984 r.
• nie ma sporu co do osób mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy i ich udziałów w spadku
• nie zostało uprzednio wydane postanowienie sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia po spadkodawcy
• żądanie przeprowadzenia poświadczenia dziedziczenia zostało złożone na zgodny wniosek wszystkich osób mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także tych, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne (wszyscy spadkobiercy ustawowi i testamentowi muszą być obecni)
• spadkodawca w chwili śmierci nie był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej
• w skład spadku nie wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą
• testament pozostawiony przez spadkodawcę nie jest testamentem szczególnym (np. ustnym, wojskowym).

Jakie skutki wywołuje dział spadku?

Prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia wskazuje w jakich udziałach dziedziczą spadkobiercy. Udział spadkobiercy jest udziałem w całym majątku spadkowym i bez zgody pozostałych spadkobierców nie można go zbyć. Przeprowadzenie działu spadku umożliwia podział poszczególnych składników majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców, którzy od tej pory mogą swobodnie nimi dysponować. Jeżeli w skład masy spadkowej wchodzi nieruchomość, umowny dział spadku musi być sporządzony w formie aktu notarialnego.

Jakie informacje i dokumenty są niezbędne do dokonania poniższych czynności?

1. PROTOKÓŁ OTWARCIA I OGŁOSZENIA TESTAMENTU

• testament / testamenty Spadkodawcy
• odpis skrócony aktu zgonu Spadkodawcy
• dokumenty tożsamości osób obecnych przy otwarciu i ogłoszeniu

2. OŚWIADCZENIA O PRZYJĘCIU SPADKU WPROST, Z DOBRODZIEJSTWEM INWENTARZA LUB O ODRZUCENIU SPADKU

• dokument tożsamości osoby składającej oświadczenie
• odpis skrócony aktu zgonu Spadkodawcy
• w przypadku odrzucenia:
  – wypisy aktów notarialnych zawierających oświadczenia o odrzuceniu spadku złożone wcześniej przez inne osoby powołane do dziedziczenia
  – imiona i nazwiska oraz adresy zamieszkania pozostałych spadkobierców ustawowych, którzy będą powołani do dziedziczenia w dalszej kolejności
• informacje o istnieniu testamentów, jeśli zostały sporządzone
• w przypadku działania w charakterze przedstawiciela ustawowego osoby małoletniej:
  – odpis skrócony aktu urodzenia małoletniego
  – prawomocne postanowienie Sądu zezwalające na złożenie oświadczenia określonej treści w imieniu małoletniego

3. AKT POŚWIADCZENIA DZIEDZICZENIA

• dokumenty tożsamości spadkobierców
• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy
• numer PESEL spadkodawcy (potwierdzony dokumentem np. unieważnionym dowodem osobistym lub zaświadczeniem o numerze PESEL wydanym przez właściwy wydział ewidencji ludności urzędu miasta lub gminy)
• odpis skrócony aktu urodzenia spadkobiercy lub odpis skrócony aktu małżeństwa w przypadku spadkobiercy, który po zawarciu związku małżeńskiego zmienił nazwisko
• jeśli były sporządzone – testamenty, oświadczenia o przyjęciu/odrzuceniu spadku, umowy o zrzeczenie się dziedziczenia
• numery ksiąg wieczystych nieruchomości, wchodzących w skład spadku

4. DZIAŁ SPADKU

• dokumenty tożsamości spadkobierców
• określenie przedmiotu umowy i jego wartości rynkowej
• określenie sposobu podziału przedmiotu umowy
• informacja o wysokości spłat lub dopłat
• jeśli przedmiotem działu spadku jest:
  – nieruchomość – wymagane jest podanie numeru księgi wieczystej,
  – spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu bez księgi wieczystej – wymagane jest
  przedłożenie zaświadczenia ze spółdzielni mieszkaniowej
• zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego potwierdzające, że nabycie nieruchomości lub prawa było zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia